HISTORIA KOŚCIOŁA
Kościół w podtarnowskiej wsi Terlików wzniesiony został w latach 1595-97 staraniem ks. Łukasza Godzinki, seniora wikariuszy kolegiaty tarnowskiej. Jego konsekracji dokonał w 1597 r. kard. Jerzy Radziwiłł, Biskup krakowski w latach 1591 do 1600 (https://diecezja.pl/biskupi-krakowscy/jerzy-kardynal-radziwill-1591-1600/). W 1858 r. przeprowadzono gruntowną renowację kościoła z inicjatywy ks. Michała Króla, proboszcza katedry tarnowskiej.
Podawane są różne daty budowy kościoła. Np. J. Leniek, F. Herzig i F. Leśniak, w książce „Dzieje miasta Tarnowa”, wydanej w roku 1911 podają aż trzy (!) daty. Na stronie 55 czytamy: „A kiedy już mowa o kościołach, trzeba wspomnieć także o kościółku św. Anny przy furtce św. Anny, w tem miejscu, gdzie do niedawna był Hotel Londyński (dziś tak zwana Haberówka) i o kościółku za cmentarzem na Terlikówce pod wezwaniem św. Trójcy, tembardziej, że obydwa powstały w czasach, kiedy Tarnów należał jeszcze do rodu Leliwitów. Pierwszy zbudował swym kosztem w roku 1527 mieszczanin tarnowski, Adam Eberhard, drugi zaś zbudował w roku 1562 także swoim kosztem Łukasz Godzinka, senior kollegium księży wikarych tarnowskich, a konsekrował go ks. Jerzy Radziwiłł, biskup krakowski”. Na stronie 134 możemy przeczytać: „Dalej przy tej samej drodze tuż za mostem na Wontoku stał, i do dziś dnia stoi, tylko nieco ku wschodowi w r. 1854 przesunięty, kościółek P. Maryi, otoczony cmentarzem, na którym grzebano zwłoki mieszkańców Podzamcza czyli Terlikówki. W tejże wiosce i przy tej samej drodze nad Wontokiem stanął w r. 1589 kościółek Św. Trójcy fundacyi ks. Łukasza Godzinki, seniora wikaryuszy kollegiaty tarnowskiej”. Natomiast na stronie 295 przeczytamy: „[KOŚCIÓŁ] ŚW. TRÓJCY NA TERLIKÓWCE. Zbudowany w r. 1563 przez ks. Łukasza Godzinkę, seniora wik. tarn. a przez ks. Jerzego Radziwiłła bisk. krak. w r. 1597 poświęcony”.
Ciekawą również wydaje się wzmianka zamieszczona w książce Ks. Wincentego Balickiego (plebana w Lisiej Górze) „Miasto Tarnów pod względem historycznym, statystycznym, topograficznym i naukowym” wydanej w Tarnowie w roku 1831. Na stronie 80 i 81 czytamy: „Inne Kościoły i Kaplice za miastem znajdujące się są: niedaleko od cmentarza Kościółek N. M. P. na burku, żałobnym obrzędom Religij, średniej klassy ludu, poświęcony; nie wiedzieć czyjego wzniesienia, drewniany, w najuboższym stanie. Kaplica ś. Józefa na cmentarzu, przez Ignacego Radzikowskiego, bywszego Kommissarza Hrabstwa, wymurowana, dla familij jego. Jest ona w nowszym smaku stawiona; jeden ma tylko ołtarz ale dobrego pendzla. W wsi Terlikówce mały drewniany Kościółek ś. Trójcy, jeden z dawnych parafialnych, także w lichym bardzo stanie”. Co może oznaczać „jeden z dawnych parafialnych”? Wiemy, że na Terlikówce parafialnym nie był, bo nie było odrębnej parafii (Terlikówka należała do parafii Katedralnej). Może wcześniej pełnił gdzieś funkcję kościoła parafialnego, po czym został rozebrany i tu przeniesiony?
W oparciu o dokument konsekracji (z dokładną datą) i odnaleziony kamień węgielny (z wygrawerowanym rokiem położenia) można wnioskować, że kościół powstał w latach 1595-97. Dokument konsekracji kościoła (zdjęcie poniżej), dokonanej przez kard. Jerzego Radziwiłła, został odnaleziony podczas prac konserwatorskich ołtarza głównego w 1970 roku. Jest częściowo zniszczony. Jednak w oparciu o Pontyfikał Rzymski, wydany w roku 1595 po Soborze Trydenckim, udało się uzupełnić brakujące fragmenty. Pontyfikał Rzymski zalecał, aby przy poświęceniu kościoła umieścić w ołtarzu głównym dokument o następującej treści (Pontificale Romanum Clementis VIII(1595), str. 297, źródło: https://archive.org/details/missal-1595/texto-destaque/page/297/mode/2up):
MDCCCC etc…. die N. mensis N. Ego N. Episcopus N. consecravi Ecclesiam, et altare hoc, in honorem sancti N. et Reliquias sanctorum Martyrum N. et N. in eo inclusi, et singulis Christi fidelibus, hodie unum annum, et in die anniversario consecrationis hujusmodi ipsam visitantibus quadraginta dies de vera indulgentia, in forma Ecclesiae consueta concessi. (http://www.liturgialatina.org/pontificale/041.htm)
Treść odnalezionego w kościółku dokumentu w języku polskim:
„Dnia 15 listopada Roku Pańskiego 1597, ja Jerzy Radziwiłł, ze zmiłowania Bożego Kardynał prezbiter Świętego Kościoła Rzymskiego i [kardynał] tytularny [kościoła] pod wezwaniem św. Sykstusa, Biskup Krakowski i dożywotni zarządca Księstwa Siewierskiego, książę na Ołyce i Nieświeżu, książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego, dokonałem konsekracji tego kościoła i ołtarza ku czci Trójcy Przenajświętszej oraz relikwii, które w nim złożyłem: Floriana, Marii Magdaleny, 11 Dziewic Męczennic. Każdemu zaś wiernemu udzielam dzisiaj oraz odwiedzającym ten kościół w dniu rocznicy konsekracji stu dni odpustu, według zwyczaju Kościoła”.
Jerzy Kardynał Radziwiłł
Źródła historyczne potwierdzają, że w listopadzie 1597 r. Kard. Jerzy Radziwiłł przebywał w Tarnowie (Potępa Stanisław; Banach Ryszard, 1995. Tarnów. Wielki przewodnik. Stare Miasto. Tarnów: Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne. pp. 94–96. ISBN 83-901529-5-9.)
Zdjęcie dokumentu konsekracji pochodzi z „Kroniki kościółka Trójcy Przenajświętszej w Tarnowie na Terlikówce 1951 – 1970”, s. 6.
Według Kalendarza Gregoriańskiego, który został wprowadzony w Polsce 15 października 1582 r. (zastępując Kalendarz Juliański), dniem 15 listopada 1597 była sobota.
Za datowaniem budowy na koniec XVI w. przemawia także kamień węgielny z wyrytym na nim rokiem 1595, odnaleziony w fundamentach podczas prac konserwatorskich w roku 1997 (zdjęcie kamienia węgielnego odnalezionego w fundamentach, pochodzi z „Kroniki Parafii Trójcy Przenajświętszej w Tarnowie 1994-2001” s. 41.). Obecnie kamień ten jest wyeksponowany w podstawie głównego ołtarza. Kamień węgielny umieszczany był przy powstawaniu fundamentów kościoła.
ARCHITEKTURA. Kościół pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej na Terlikówce wzniesiony jest w tradycji późnogotyckiego budownictwa drewnianego z barokową wieżą. Drewniany, konstrukcji zrębowej, szalowany. Jednonawowy z prezbiterium zamkniętym trójbocznie, przy którym od północy znajduje się zakrystia, a od południa przedsionek. Od zachodu znajduje się wieża konstrukcji słupowej, z kruchtą, nakryta hełmem baniastym z ośmioboczną latarnią. Wnętrze nakryte jest stropami płaskimi. Chór muzyczny wsparty na słupach pochodzi z początku XIX w. Dachy dwuspadowe pokryte są gontami. Polichromia na stropie z obrazem N. M. Panny pochodzi z początku XX w. Aby przeczytać o obrazie w głównym ołtarzu oraz o ołtarzach bocznych, kliknij w link poniżej.
